Zorgen groot rond vervuiling en onderhoud Tata Steel
Hoewel er een lichte daling zichtbaar is in de neerdaling van schadelijke stoffen, blijft de omgeving van Tata Steel ernstig vervuild. Dat blijkt uit nieuwe metingen van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) en uit inspectierapporten van de regionale omgevingsdienst.
Volgens het RIVM dwarrelen er in dorpen rondom de fabriek – waaronder Wijk aan Zee, IJmuiden en Velsen-Noord – nog altijd significant meer zware metalen neer dan op vergelijkbare plaatsen zonder zware industrie. Het gaat onder meer om lood, zink, aluminium en kankerverwekkende PAK’s, stoffen die schadelijk zijn voor de volksgezondheid. De concentraties zijn het hoogst in de directe nabijheid van de fabriek. In Heemskerk zijn de waarden het laagst gemeten.
De hoeveelheid ijzer in het stof daalde fors, en ook lood, zink en aluminium lieten een lichte daling zien. Toch blijven de gemeten niveaus zorgwekkend, vooral omdat bekend is dat langdurige blootstelling kan leiden tot gezondheidsschade. Uit eerder RIVM-onderzoek bleek al dat inwoners van de directe omgeving gemiddeld 2,5 maand korter leven en meer kans hebben op aandoeningen als astma en longkanker.
Ernstige tekortkomingen bij cruciale fabrieksonderdeel
Tegelijkertijd heeft de omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied ernstige gebreken vastgesteld bij een cruciaal onderdeel van het productieproces: een installatie waarin kolen worden omgezet tot kooks, een brandstof voor staalproductie. Bij 9 van de 10 ovens zijn problemen aangetroffen, variërend van gescheurde ovenwanden tot lekkages die schadelijke rookpluimen veroorzaken.
In totaal zijn 31 ovens buiten gebruik gesteld. Nog eens tientallen ovens draaien onder beperkende omstandigheden. De omgevingsdienst noemt het onderhoudsprogramma “sterk verouderd” en stelt dat de staalproducent “calculerend en opportunistisch” handelt bij het onderhoud. Een al in 2021 afgekeurd onderhoudsplan uit 2011 wordt nog steeds gebruikt, omdat er nooit een nieuw plan is ingediend.
De toezichthouder telde in één jaar tijd 380 donkere rookpluimen, zichtbaar via camerabeelden, vermoedelijk het gevolg van lekkende ovenkamers. Omdat de waarneming alleen overdag plaatsvond, ligt het werkelijke aantal vermoedelijk hoger. De uitstoot bevat volgens de dienst stoffen die “zeer schadelijk zijn voor mens en milieu”.
Weinig vertrouwen in herstel
Tata kreeg in december 2023 een jaar de tijd om de installatie op orde te brengen. Zonder verbetering kan het tot intrekking van de vergunning leiden – een maatregel met grote impact op de bedrijfsvoering van de staalfabriek, die al onder druk staat door financiële verliezen en een dreigende ontslagronde.
Op 19 december 2024 heeft de Omgevingsdienst Noordzeekanaal een zogenaamde ‘aanzegging tot herstel van de overtredingen’ aan Tata Steel gestuurd. Deze aanzegging is recent openbaar gepubliceerd.
Een woordvoerder van het bedrijf stelt dat de ovens “in goede staat van onderhoud” verkeren en dat er al reparaties zijn uitgevoerd. De toezichthouder is daar echter kritisch over, niet in de laatste plaats omdat veel van de informatie is gebaseerd op interne, en niet op onafhankelijke, controles.
Conclusie: structurele problemen vragen om actie
De combinatie van aanhoudende milieuvervuiling, achterstallig onderhoud en beperkte voortgang in het verbeteren van de leefomgeving leidt tot groeiende zorgen bij omwonenden, milieuorganisaties en toezichthouders. De daling van enkele schadelijke stoffen wordt gezien als een stap in de goede richting, maar onvoldoende om het bredere gezondheidsprobleem op te lossen.
Voor een duurzame verbetering van de luchtkwaliteit en volksgezondheid in de regio is volgens betrokkenen een structurele aanpak nodig – met meer openheid, strakker toezicht en concrete maatregelen die verder gaan dan papieren beloften.
Lees ook:
het complete rapport van het RIVM ‘Depositie-onderzoek IJmond najaar 2024‘
de openbaarmaking van de aanzegging van de Omgevingsdienst Noordzeekanaal
en ons Dossier Tata Steel
Bronnen: Omgevingsdienst Noordzeekanaal, RIVM en NU.nl
