Voedselveiligheid lijdt onder bezuinigingen
In 2024 werden 65 ondernemingen met spoed door de NVWA (Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit) gesloten omdat de voedselveiligheid er niet op orde was. Dat is bijna een verdubbeling ten opzichte van het aantal spoedsluitingen in 2023 (34). Terwijl muizen- en rattenplagen in bakkerijen en horeca oprukken, wordt de NVWA gedwongen het komende jaar 12 miljoen te bezuinigen. Vakbond FNV wil die bezuinigingen van tafel en bezint zich met betrokken partijen op actie, aldus berichten die maandag 12 mei door FNV-woordvoerder Svenja de Groot op NPO Radio 1 werden toegelicht.
In een nieuw pakket bezuinigingen heeft het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport besloten de begroting van de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) voor komend jaar met € 12 miljoen te verlagen. Critici waarschuwen dat dit kan leiden tot minder en minder diepgaande controles op voedselveiligheid en producttoezicht. Tegelijkertijd dreigt de NVWA in een Kamerdebat opnieuw een korting van 0,5 % op de uitvoeringsbudgetten te krijgen, waardoor ruim 100 van de 152 taken mogelijk onderbezet blijven. Dit jaar bleek het al onmogelijk om de traditionele controles op Koningsdag uit te voeren.
Besluit en omvang van de bezuiniging
Het Kabinet heeft in de meerjarenraming voor 2026-2029 een structurele korting van 12 miljoen euro op de NVWA-begroting opgenomen. Dit bedrag komt neer op ongeveer twee procent van het totale jaarbudget van de NVWA en is bestemd om bij te dragen aan de jaarlijkse efficiëntiedoelstelling van het ministerie. Tegelijkertijd werd in een commissiedebat op 11 februari 2025 besproken dat de NVWA, na eerdere inhaalbezuinigingen, alsnog een half procent minder middelen krijgt voor 2026, wat neerkomt op een nieuwe dreiging voor de personele bezetting van ruim 100 taken.
Kritische reactie FNV
Vakbond FNV stelt dat een korting van € 12 miljoen onverantwoord is gezien de volksgezondheidsrisico’s: 'We spelen Russische roulette met ons voedsel als er minder controles zijn', roept de bond in het AD. Ook brancheorganisaties en onderzoeksjournalisten waarschuwen dat échte risico’s voor consumenten onopgemerkt kunnen blijven wanneer steekproeven en handhavingscapaciteit afnemen.
NVWA klinkt vooralsnog gelaten
Vanuit de NVWA zelf klinkt nuchtere acceptatie: 'Meer budget is altijd welkom, maar we moeten met het beschikbare totaal zien te opereren. Als onze risico-inschatting verandert, kunnen we prioriteiten verleggen', aldus een woordvoerder in De Gelderlander.
Gevolgen voor toezicht en handhaving
Een verschraling van budgettaire ruimte kan tot knelpunten leiden. Inspectieteams zullen vaker moeten worden doorgestuurd naar urgente casussen, waardoor er minder gehandhaafd zal worden op geconstateerde overtredingen, wachttijden nemen toe en tarieven zullen stijgen. Verder zal de inzet van EU-geaccrediteerde private laboratoria voor versnelde analyses – een aanbeveling van de Kamer – worden beperkt.
Verwachtingen
Parlementaire partijen zullen naar verwachting amendementen indienen om ten minste een deel van de bezuiniging terug te draaien. De NVWA zal haar prioriteiten opnieuw moeten afwegen tussen toezicht op voedselveiligheid, dierenwelzijn en productveiligheid.
bronnen: NPO Radio 1, AD, De Stentor, FNV, verslag commissiedebat bezuiniging op NVWA
