UPDATE: Defensie biedt excuses aan voor gebruik giftig Chroom6

01 juni 2018

Het ministerie van Defensie erkent dat er fouten zijn gemaakt met het werken met Chroom6 en biedt excuses aan alle (oud-)medewerkers die daardoor schade hebben geleden of lijden.

"Defensie is tekortgeschoten. Dat spijt mij. Ik kan dat niet terugdraaien", zei staatssecretaris Barbara Visser. Defensie neemt wel alle aanbevelingen over uit het rapport van de commissie die het onderzoek naar het gebruik van de giftige stof begeleid heeft.

Zo komt er een collectieve schaderegeling. Betrokkenen kunnen aanspraak maken op bedragen tussen de 5.000 en 40.000 euro, maakte Visser bekend tijdens een persconferentie in Den Haag over het rapport en de aanbevelingen. De inhoud daarvan lekte vrijdag al uit.

Daaruit blijkt dat Defensie al decennia wist van de schadelijke effecten van blootstelling aan chroom-6, maar werknemers en bedrijfsartsen kregen dit niet te horen. Ook voldeden werkplekken niet aan de regels. Het RIVM onderzocht het gebruik van chroom-6 in vijf inmiddels gesloten NAVO-werkplaatsen (POMS-locaties) waar Amerikaans materieel werd onderhouden.

Werken met Chroom6 op een onveilige manier kan leiden tot onder meer longkanker, neuskanker, astma, maagkanker en chronische longaandoeningen.

1-6-2018
Het ministerie van Defensie is aansprakelijk voor de gezondheidsklachten die medewerkers hebben opgelopen door te werken met de giftige stof Chroom-6. Dit heeft het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) geconcludeerd.

In het kort

Zo'n 2.500 (oud-)medewerkers van defensie die met chroom-6 hebben gewerkt hebben zich gemeld
Volgens de advocaat van ongeveer honderd van hen, overleden 111 mensen als gevolg van het gif en werden duizenden anderen ernstig ziek
Defensie wist van de gezondheidsrisico's, maar deelde die kennis niet met medewerkers en bedrijfsartsen
Het ministerie is daardoor aansprakelijk voor gezondheidsschade bij (oud-)medewerkers, aldus het RIVM

Een woordvoerder van de commissie die het onderzoek begeleid heeft, bevestigt berichtgeving van de NOS.

Volgens het RIVM wist het ministerie dat Chroom6 gevolgen zou hebben voor de gezondheid. Deze kennis werd echter niet gedeeld met de werknemers of de bedrijfsartsen, blijkt uit het onderzoek. Werken op een onveilige manier met chroom-6 kan leiden tot onder meer longkanker, neuskanker, astma, maagkanker en chronische longaandoeningen.
Defensie schoot op meerdere fronten ernstig tekort. ''De zorg voor een veilige werkplek voldeed niet aan de daarvoor geldende regels." Verder blijkt dat ''het management uit kostenoverwegingen de grenzen opzocht van de arbo-regelgeving". Al in 1973 wist de luchtmacht van gezondheidsrisico's van Chroom6.

Het RIVM onderzocht het gebruik van Chroom6 bij vijf voormalige zogenoemde POMS-locaties. Op deze voormalige NAVO-opslagplaatsen in Ter Apel, Coevorden, Vriezenveen, Brunssum en Eygelshoven werd materieel van de Amerikaanse strijdkrachten onderhouden.

Onderhoudspersoneel
Vooral technisch onderhoudspersoneel werkte volgens het RIVM niet veilig. Deze medewerkers hielden zich bezig met onder meer het stralen, slijpen of schuren van voertuigen die waren behandeld met chroomverf. Verf met Chroom6 beschermt metaal tegen roest.
De zaak kwam in 2014 aan het rollen. Toenmalig minister Jeanine Hennis van Defensie besloot tot een groot onderzoek. Er hebben zich circa 2500 mensen gemeld die met chroomverf hebben gewerkt. Van hen meldden zich 782 aan voor een coulanceregeling van het ministerie. Tot april hadden 359 mensen op basis van deze regeling een vergoeding gekregen. Zij ontvingen maximaal 15.000 euro.
Het RIVM is nog met twee onderzoeken bezig. Het eerste gaat over het gebruik van camouflageverf CARC en het tweede over het gebruik van chroomverf op andere locaties van Defensie.

2.500 medewerkers
Zo'n 2.500 medewerkers die met Chroom-6 hebben gewerkt, meldden zich al eerder bij Defensie. Zij hebben tussen 1984 en 2006 aan het onderhoud van NAVO-materieel gewerkt, waarbij werd gestraald met grit dat de giftige stof bevatte.
Bijna driehonderd mensen kregen toen al onder een coulanceregeling een vergoeding aangeboden. Defensie heeft inmiddels een akkoord bereikt met de vakbonden over een schaderegeling.
Maandag wordt het rapport van het RIVM officieel gepresenteerd. De conclusies lekten vrijdag al uit.

Procedure
In de kwestie Chroom6 loopt ook nog een procedure van advocaat Rob Bedaux, die ongeveer honderd van de oud-werknemers vertegenwoordigt.
Volgens Bedaux overleden als gevolg van dit gif 111 oud-werknemers en werden zo'n duizend anderen ernstig ziek. De rechtbank oordeelde eerder dit jaar nog dat de advocaat de zaak moet uitvechten via de bestuursrechter.
AFMP, ACOM en andere defensievakbonden willen nog niet reageren op de uitkomst van het onderzoek. De bonden vinden het spijtig dat de conclusies van het onderzoek voortijdig naar buiten zijn gekomen.
''Dat is erg jammer omdat wij het belangrijk vinden het onderzoek en de aanbevelingen te presenteren en toe te lichten in samenhang met een collectieve regeling die wij met Defensie zijn overeengekomen'', melden de defensievakbonden op hun websites.

Chroom6
Chroom6, ook wel chroom(VI)oxide of chroomtrioxide, heeft het scheikundig symbool CrO₃. Deze donkerrode stof lost goed op in water, waarin het een sterk zuur vormt. De stof is een gevaar voor mensen die in de staal- en textielindustrie werken. Het kan onder meer allergische reacties veroorzaken maar bij inademing ook neusbloedingen, huiduitslag, maagzweren en zelfs lever- en nierschade of longkanker.
Verf met daarin Chroom6 verwerkt is niet te koop in de winkels voor consumenten.
Chroom6 wordt pas gevaarlijk wanneer mensen de verf verwijderen. Dan kunnen deeltjes loskomen en rondvliegen. Zonder bescherming kunnen mensen de deeltjes inademen.
Niet alle chroom is overigens schadelijk voor de gezondheid. Het zit in zeer lage concentratie in ons drinkwater en chroom3 is zelfs een onmisbare voedingsstof. Het komt voor in veel voedsel, zoals groente, fruit en granen. Een tekort kan diabetes veroorzaken.

Bronnen: Rijksoverheid, RIVM, NU.nl en NOS