Stof in IJmond bevat (te?) veel PAK en metalen

In Wijk aan zee, Beverwijk, Velsen-Noord en IJmuiden zijn in het neergedaalde stof meer polycyclische aromatische koolwaterstoffen (PAK) en metalen gevonden dan buiten de IJmond. Dat blijkt uit nieuw onderzoek van het RIVM. In Wijk aan Zee werden de hoogste waarden gemeten. Metalen zoals ijzer, mangaan, vanadium, chroom en PAK zijn daar 20 tot 100 keer meer gemeten dan op plekken buiten de IJmond. De blootstelling aan de hoeveelheden lood en PAK in het stof in de IJmond is ongewenst voor de gezondheid van kinderen. Eerder concludeerde het RIVM al dat er in de IJmond meer acute klachten gemeld worden bij de huisarts en de luchtkwaliteit vaker matig tot onvoldoende is.

Hoeveelheid lood en PAK in stof IJmond ongewenst voor gezondheid kinderen

Kinderen die buiten en binnen spelen komen in contact met stof in de leefomgeving. Het gaat dan om stof dat is neergedaald, dus dat te zien is op bijvoorbeeld vensterbanken of speeltoestellen. Zij komen via hun huid in contact met PAK en metalen die in het stof zitten. Ook krijgen kinderen de stof via hun handen in hun mond. De hoeveelheid PAK en lood die kinderen hierdoor binnen kunnen krijgen is ongewenst. Het RIVM adviseert dan ook om de blootstelling aan deze stoffen zo veel mogelijk te beperken. Van de andere metalen in het stof wordt geen gezondheidsrisico verwacht.

Meeste stof in Wijk aan Zee

In Wijk aan Zee, Beverwijk, Velsen-Noord en IJmuiden zijn buitenshuis de hoeveelheden PAK en metalen in het neergedaalde stof groter dan op locaties buiten de IJmond. Ze zijn het grootst in Wijk aan Zee. Daar zijn sommige metalen zoals ijzer, mangaan, vanadium, chroom en PAK in hoeveelheden van 20 tot 100 keer meer in het stof aanwezig dan buiten de IJmond.

Binnen in de woningen, met name in Wijk aan Zee, zijn de hoeveelheden PAK en de meeste metalen licht verhoogd. Maar de hoeveelheden in de woningen zijn veel lager dan buiten en dragen nauwelijks bij aan de totale hoeveelheid waar mensen aan blootstaan. Het onderzoek naar de herkomst van de stoffen loopt nog. Wel is al duidelijk dat een deel van het stof van het terrein van Tata Steel komt.

Veegonderzoek

In de IJmond in Noord-Holland is neergedaald stof te zien rondom het terrein van Tata Steel, bijvoorbeeld op vensterbanken, tuinmeubelen of op straat. Bij bewoners geeft het overlast. Ook maken zij zich zorgen over hun gezondheid en die van hun kinderen. Het RIVM en de GGD Kennemerland hebben daarom in opdracht van de Provincie Noord-Holland gemeten hoeveel PAK en metalen in het neergedaald stof zit. Daarnaast is een inschatting gemaakt wat voor risico het kan hebben voor de gezondheid van kinderen van tussen de één en twaalf jaar in dit gebied. In verschillende dorpen rond Tata Steel is drie keer stof verzameld en onderzocht. Dit is gedaan op 29 locaties buiten, en op 12 locaties binnen in woningen. Daarnaast is er op een aantal locaties buiten de IJmond onderzoek gedaan ter vergelijking.

Reacties

Demissionair staatssecretaris Steven van Weyenberg (Infrastructuur) vindt het 'zeer zorgelijk' dat bewoners rondom de staalfabriek van Tata Steel bij IJmuiden veel meer schadelijke stoffen binnenkrijgen dan mensen die ergens anders wonen. "Dit kan zo niet en moet echt anders", schrijft hij in een verklaring.

'We begrijpen dat omwonenden en met name de inwoners van Wijk aan Zee zich naar aanleiding van dit rapport zorgen maken over hun gezondheid en die van hun kinderen en delen deze zorg', zegt Tata Steel in een reactie. 'Dit rapport onderstreept de noodzaak om te komen tot een gezondere leefomgeving. Wij nemen daarin onze verantwoordelijkheid.'

De provincie Noord-Holland zet grote vraagtekens bij het voortbestaan van Tata Steel in IJmuiden, nu het RIVM in een onderzoek concludeert dat stof dat neerdaalt in de regio onwenselijk is voor de gezondheid van kinderen.
'Het onderzoek van het RIVM laat aan duidelijkheid niets te wensen over", reageert gedeputeerde Jeroen Olthof van de provincie Noord-Holland. "Kan staalindustrie in de IJmond nog bestaan? Wat mij betreft alleen nog als de nadelige effecten op de gezondheid en de leefomgeving zo snel mogelijk en zo veel mogelijk verminderen. De grenzen zijn bereikt en er zijn forse keuzes nodig.'

De Dorpsraad Wijk aan Zee is geschrokken van de resultaten. 'Dit onderzoek, gecombineerd met eerdere onderzoeken, laat een stapelingseffect zien. Ondanks alle toezeggingen op verbetering is er de afgelopen twee jaar niks verbeterd', zegt Mirjam Gosen van de Dorpsraad.
'Wij roepen de overheid op om per direct maatregelen te nemen om het hier schoner te maken. En dat betekent om te beginnen sluiting van de vervuilende Cokes- en Gasfabriek 2.' Die installatie ligt aan de kant van Wijk aan Zee en wordt al jaren als een van de grote oorzaken van overlast gezien.

Lees het complete onderzoek Depositieonderzoek IJmond 2020

Bronnen: RIVM, NOS en NU.nl

NB Het toeval wil dat wij deze zomer nabij Tata Steel hebben doorgebracht en ons al verbaasden over de impact die al die bedrijvigheid op de regio heeft. De vrijwilligers van het Hoogovensmuseum verzekerden ons dat vooral de omliggende bedrijvigheid van Tata Steel de overlast veroorzaken. Maakt dat maakt voor de omwonenden natuurlijk weinig uit... Immers: hoe kun je bij kinderen 'de blootstelling aan deze stoffen zo veel mogelijk beperken' zonder ze te verbieden buiten te spelen?