Onderzoeksraad voor Veiligheid zelf onder de loep

De Onderzoeksraad voor Veiligheid (OvV) is al jaren een begrip in Nederland. Als er iets goed misgaat – een ongeluk, een ramp, een falend systeem – komt de OvV in actie. Maar wie kijkt er eigenlijk naar hén? Een recente, onafhankelijke evaluatie van de OvV laat zien hoe deze organisatie zichzelf blijft ontwikkelen én wat veiligheidskundigen daarvan kunnen opsteken.

Uit het rapport blijkt dat de OvV een uitstekende reputatie geniet. Sectoren, politiek en samenleving nemen haar rapporten serieus. Toch is er ruimte voor groei. De evaluatie benoemt dat de OvV haar impact verder kan vergroten door scherper te kiezen waar zij onderzoek naar doet en helderder te communiceren wat de verwachte "veiligheidswinst" is: je kunt pas goed verbeteren als je weet waar je heen wilt.

Van aanbeveling naar actie

Een opvallende uitkomst is dat veel aanbevelingen van de OvV slechts deels worden opgevolgd. Ze worden wel opgeschreven in beleid, maar leiden niet altijd tot echte verandering. De evaluatie pleit daarom voor meer interactie tussen onderzoekers en betrokken partijen, zowel tijdens als na het onderzoek. Dit benadrukt het belang van co-creatie: samen met de mensen in het veld werken aan haalbare, zinvolle verbeteringen.

Nieuwe risico’s vragen om nieuwe expertises

De OvV wil zich verbreden naar thema’s zoals digitale veiligheid, milieugevaren en sociale risico’s. Terecht, zegt de evaluatie – die risico’s raken burgers steeds meer. Maar zo'n verbreding vraagt ook om keuzes en nieuwe kennis.

Tijd is ook een veiligheidsfactor

Sommige onderzoeken duren nu nog te lang. Daarmee loopt de OvV het risico dat de urgentie verdwijnt voordat er lessen worden geleerd. De evaluatie adviseert om strakker te sturen op doorlooptijden, zonder in te boeten op kwaliteit.

Van organisatie naar lerende organisatie

Intern kan de OvV nog stappen zetten in opleiding, kennisdeling en projectstructuur. Dat klinkt misschien als interne bedrijfsvoering, maar het raakt de kern: een organisatie die zelf niet leert, kan anderen ook moeilijk helpen leren. Een effectieve veiligheidsadviseur investeert ook in zijn eigen groei en structuur.

Betekenis voor het vakgebied

De evaluatie laat goed zien waar het in de moderne veiligheidskunde om draait: samenwerken, leren, vooruitkijken, en het verschil maken in de praktijk. Niet alleen analyseren wat er misging, maar ook volgen of verbeteringen daadwerkelijk werken. Het rapport roept op tot actie, maar ook tot reflectie. Hoe maken we van aanbevelingen echte verandering? Hoe zorgen we dat systemen veerkrachtiger worden? Hoe houden we onze blik scherp in een steeds complexere wereld? Dit rapport is daarom meer dan een evaluatie van een instantie. Het is misschien ook een uitnodiging tot vakvernieuwing?

Bron: Andersson Elffers Felix (2024). Evaluatie Onderzoeksraad voor Veiligheid. Publicatie via open.overheid.nl