Onderzoek verantwoord opdrachtgeverschap gezond en veilig werken

In maart 2016 heeft minister Asscher onderzoek aangekondigd van TNO naar de mogelijkheden de verplichtingen uit het Arbobesluit voor opdrachtgevers in de bouw (de bouwprocesbepalingen) aan te scherpen, evenals een onderzoek naar de mate waarin opdrachtgevers verantwoordelijkheid nemen voor gezond en veilig werken.

Dit Onderzoek Verantwoord Opdrachtgeverschap Veilig en Veilig Werken is afgerond en gepubliceerd. Asscher informeert de kamer hierover in een brief op 1 maart. Hieronder en korte samenvatting.

De algemene conclusie is dat het begrip verantwoord opdrachtgeverschap redelijk bekend is onder opdrachtnemers in Nederland, maar dat de door opdrachtnemers gewenste maatregelen en acties van opdrachtgevers op het terrein van gezond en veilig werken nog achterlopen. Vooral in de betrokkenheid van opdrachtgevers tijdens de uitvoering en het betrekken van opdrachtnemers in de ontwerpfase van opdrachten, valt winst te behalen.

Op basis van het onderzoek lijkt verantwoord opdrachtgeverschap in de metaal gemiddeld genomen iets beter geregeld te zijn en in de thuiszorg op sommige aspecten minder. De chemie en de bouw zitten daar tussen in. Grote bedrijven hebben meer inspraak bij een opdracht, maar zijn niet per definitie positiever. Zzp’ers zijn dit op sommige punten wel, maar hebben volgens het onderzoek mogelijk evenals kleine bedrijven een slechtere onderhandelingspositie bij gezond en veilig werken.

Beleidsinitiatieven
De afgelopen periode heb ik diverse initiatieven genomen om verantwoord opdrachtgeverschap op het terrein van gezond en veilig werken te bevorderen. Op 1 januari 2017 zijn de aangepaste bouwprocesbepalingen in het Arbobesluit in werking getreden en de bijbehorende boetenormbedragen verhoogd. Met deze aanpassingen worden opdrachtgevers beter in staat gesteld de bouwprocesbepalingen na te leven en kan de Inspectie SZW beter optreden tegen opdrachtgevers van bouwprojecten die deze bepalingen overtreden. Verder zijn in 2016 bijeenkomsten georganiseerd voor publieke opdrachtgevers en voor de sectoren bouw en chemie, gericht op het stimuleren van verantwoord opdrachtgeverschap. In december 2016 is op het Arboportaal1 alle relevante informatie voor en over opdrachtgevers op een pagina samengebracht, waaronder een toelichting op de bouwprocesbepalingen, een animatie met tips voor verantwoord opdrachtgeverschap en een handreiking voor publieke opdrachtgevers.

Initiatieven als ‘Veiligheid Voorop’ in de Chemie, 5xbeter in de metaal en de governance code veiligheid in de bouw zijn voorbeelden van activiteiten die partijen zelf ondernemen in het belang van gezond en veilig werken. Deze hebben mede betrekking op de rol van opdrachtgevers. Om de aandacht voor verantwoord opdrachtgeverschap verder te bevorderen en te stimuleren, zal ik de resultaten van dit onderzoek met stakeholders bespreken. Er is bijvoorbeeld winst te behalen uit een betere dialoog tussen opdrachtgevers en opdrachtnemers.

Gezien de grote risico’s in deze sector en de aanpassing van de bouwproces-bepalingen, gaat veel aandacht uit naar de bouw. In de loop van 2017 komen twee handreikingen beschikbaar voor kleine opdrachtgevers en opdrachtnemers in de bouw, door Bouwend Nederland geschreven met financiële ondersteuning van SZW. Daarnaast werkt de organisatie Bewuste Bouwers aan een app, waarmee via een mobiele telefoon onveilige situaties op of nabij een bouwplaats gemeld kunnen worden. De Inspectie SZW ontwikkelt een digitale tool voor verantwoord opdrachtgeverschap in de bouw en de infrastructuur en brengt een brochure uit over wat de inspectie verwacht van opdrachtgevers.

Verder verstevigt de Inspectie SZW het toezicht op de naleving van de bouwprocesbepalingen. De programma-aanpak Bouw 2016–2019 van de Inspectie SZW besteedt in diverse projecten aandacht aan de rol van de opdrachtgever. Doel is het versterken van de verantwoordelijkheid van opdrachtgevers in de bouw als geheel en het vergroten van het veiligheidsbesef in alle bouwbedrijven.

Tot slot
Verantwoord opdrachtgeverschap is een belangrijke voorwaarde voor een gezonde en veilige uitvoering van opdrachten. Met de aanpassing van de bouwproces-bepalingen en de stimuleringsacties die in 2016 plaatsvonden, heb ik hierin diverse initiatieven genomen. Het TNO-onderzoek laat zien dat, volgens opdrachtnemers, de problematiek als zodanig wordt onderkend, maar dat maatregelen en acties van opdrachtgevers nog achterblijven. Deze resultaten wil ik betrekken in mijn overleg met stakeholders, om deze te stimuleren verdere stappen te zetten. Ik ben voornemens in 2018 een vervolgmeting van het onderzoek te doen en daarmee de vinger aan de pols te houden."

Bron: Rijksoverheid