Grensoverschrijdend gedrag in topsport

Uit een recent onderzoek van Verinorm, uitgevoerd in opdracht van het Kenniscentrum Sport & Bewegen, blijkt dat ongeveer 25% van de Nederlandse topsporters grensoverschrijdend gedrag heeft meegemaakt. Tegelijkertijd laat het onderzoek zien dat de topsportcultuur opvallend uniform is – een ‘monocultuur’ waarin uitzonderingen minder worden geaccepteerd.

Een op de vier topsporters meldt ervaringen met ongewenst gedrag, inclusief verbale agressie, pesterijen, en in sommige gevallen seksueel grensoverschrijdend gedrag. 20% voelt zich niet veilig, vaak vanwege prestatiedruk of mentale gezondheidsproblemen zoals depressie. Onder de bevraagde ruim 1.250 sporters, 220 coaches en 100 oud-sporters zijn verbale vormen van grensoverschrijdend gedrag het meest voorkomend, gevolgd door gevoelens van discriminatie en uitsluiting.

‘Monocultuur’

Onderzoeker Marjan Olfers wijst op het risico van een te homogene sportomgeving: “Ondanks verwachtingen, blijkt topsportcultuur opmerkelijk uniform te zijn … Topsporters van buitenlandse afkomst ervaren vaker pestgedrag en minder acceptatie”. Deze monocultuur benadrukt technische en mentale weerbaarheid – eigenschappen die gemiddeld binnen de groep aanwezig zijn – maar creëert tegelijkertijd weinig ruimte voor diversiteit.

Aanbevelingen

Verinorm adviseert om de mentale ondersteuning te versterken, met nadruk op weerbaarheids- en welzijnsprogramma’s. Daarnaast kan via goede relaties tussen sporters en hun coaches een veilige cultuur gewaarborgd worden - sporters presteren beter bij sterke banden met coaches. Tenslotte verdienen diversiteit en inclusie extra aandacht, vooral voor topsporters met minder gangbare achtergronden.

Het onderzoek toont aan dat veiligheid in topsport niet alleen om fysiek welzijn gaat, maar ook om mentale en sociale veiligheid in een homogene cultuur. De uitdaging ligt in het scheppen van een omgeving waar topreflectie, emotionele ruimte en diversiteit samengaan.

Lees het complete onderzoek.

Bronnen: Kenniscentrum Sport en Bewegen en RTL Nieuws