Column: Vertrouwen
Afgelopen maand ben ik tamelijk druk geweest in mijn rol als vertrouwenspersoon. Of het weer daar de oorzaak van is of Covid-19, ik weet ’t niet. Gelukkig ben ik nog niet in onhoudbare gewetensnood geraakt. Niets van wat mij ter ore kwam acht ik strafbaar, hoewel ik het zonder second opinion moet stellen. Ik mag namelijk niemand deelgenoot maken van wat mij ter ore is gekomen, behalve in de biechtstoel van de RK-kerk ‘De zalvende herder’, waar onze dorpspriester eindelijk een kuchscherm voor het rooster heeft aangebracht. 
De biechteling wordt daardoor niet meteen geslagen met Covid-19, zelfs niet als zijn of haar zonde dat zou rechtvaardigen. Bovenal blijft hij nu gevrijwaard van de slechte adem van onze weleerwaarde heer. Ik dwaal nu reeds af. Onze priester heeft zeeën van tijd, loopt over van begrip en weet alles van ongewenste omgangsvormen.
Als veiligheidskundige kun je sparren met Jan en alleman. Als vertrouwenspersoon niet. Dus als Marije van de OR mij vertelt over bepaalde plastic artikelen die ze in haar postvakje vindt of de stagiaire komt klagen over de oude Carolus die zijn pruim tijdens de lunch expres midden op tafel legt dan mag ik dat met niemand delen. Behalve als het strafbaar is, maar dat betekent dat ik het hele wetboek van strafrecht moet doorgronden. Dan mag ik een beetje doorverwijzen, wat meestal niks uithaalt en veel gezeur en facturen oplevert. Heel veel dingen regelen zichzelf. Vooral als je géén vertrouwenspersoon aanstelt, maar daarvoor is het te laat. Soms zijn er adviseurs die even aan mijn aandacht ontsnappen en denken de wereld een dienst te moeten bewijzen. Of overijverige managers die zelf nergens de vingers aan willen branden. De directie van Ons Bedrijf brandt zich al jaren nergens aan.
In de directievleugel, een pompeuze benaming voor de uit gipsplaten en gebruikte systeemelementen vervaardigde rij vertrekken aan de voorzijde van ons pand, is de pleuris uitgebroken. Niet over essentiële zaken zoals de handhaving van een veilig en gezond werkmilieu (want dat lijkt een gepasseerd station) maar over de naam van Ons Bedrijf. Scheurwater en Gortworst zitten elkaar in de haren over de naam van de rechtsopvolger van Ons Bedrijf, die volgens Gortworst van meet af aan Gortworst & Scheurwater had moeten zijn, omdat Gortworst beweert een grotere bijdrage te leveren dan Scheurwater, alleen al door zijn inbreng in de nagenoeg failliete boel die Scheurwater had doen ontstaan. De begin dit jaar nog gezworen vrienden zitten elkaar inmiddels flink in de haren.
Als vertrouwenspersoon hoef ik niet te rekenen op klandizie van onze directie. Ik zit daar ook bepaald niet op te wachten, want één woord verkeerd en Flip staat op de keien. De bovenlagen in een organisatie lossen hun probleempjes graag zelf op en zullen zeker niet terugvallen op een of andere onderknuppel in hun eigen toko die ze zélf in het zadel hebben gezet. Wij vertrouwenspersonen zeggen het er zelden bij, maar we zijn er vooral voor de organisatorische basislaag waar – geheel ten onrechte – weinig vertrouwen in wordt gesteld. De werkvloer. De Mo’s, de Tinussen en de Lammies die verondersteld worden ten onder te gaan aan pesten, discriminatie, venijnige onderlinge hetzes en incontinentieproblemen (zaken die de vertrouwenspersoon natuurlijk in een oogwenk oplost). Althans, zo is het beeld in onze geformaliseerde wereld.
Onze nu tweekoppige directie heeft een zeer beperkt beeld van wat ongewenst en/of grensoverschrijdend gedrag zou zijn. Scheurwater en Gortworst hebben de maximale opbrengst in harde euro’s als allesbeheersend principe. Daarbij loopt werkvolk vooral in de weg, om niet te spreken van alle secondaire en tertiaire diensten eromheen (behalve de debiteurenadministratie). Werk moet geheel zonder gezeik sneller dan het licht worden uitgevoerd, terstond gevolgd door een factuur aan onze arme cliënt. Eentje waarop niets maar dan ook niets ontbreekt. Als er érgens iemand een doosje draadnagels heeft verbruikt of een visitekaartje heeft afgegeven dan moet dat worden verantwoord. Of er ook nog een beetje in harmonie wordt samengewerkt kan S&G zogezegd geen reet schelen. Dat de werkgever (zie Arbowet) bescherming dient te bieden tegen ongewenst gedrag is ronduit hinderlijk en – zoals het bij Ons Bedrijf gaat – onmogelijk.
De directie van S&G heeft geen boodschap aan agressie, verbaal en fysiek geweld, intimidatie en andere ongemakken. Bovendien bestaat zulks al helemaal niet in de directievleugel, alleen op die onhandige werkvloer. Ik doe intussen even de deur dicht, want het gebulder van Scheurwater zit mijn concentratie danig in de weg. Gortworsts astmatische gepiep wordt aanmerkelijk beter gedempt door onze gipswanden. Hermine, de nieuwe personal assistant van Gortworst, brengt de afwas maar eens naar de kantine, waar ze ongetwijfeld Bets bereid zal vinden om bij te teuten. Wat ik zeg: de werkvloer redt zich vanzelf. Hoe minder je doet, hoe beter het marcheert. S&G werkt daarbij geheel conform de wet: we hebben een preventiemedewerker, een pak papier dat RI&E heet, een OR, een contract met een arbodienst en een VG-interim-M-coördinator annex vertrouwenspersoon genaamd Flip, dus wat willen we nog meer?
Als vertrouwenspersoon functioneer ik autonoom en – zoals dat heet – zonder last of ruggenspraak (behalve als Scheurwater zich er in het voorbijgaan even stevig tegenaan bemoeit; iets waar hij sterk de neiging toe heeft). Ik betracht geheimhouding en leg één keer per jaar verantwoording af, helaas aan Scheurwater. Ons Bedrijf is te klein om geheimhouding te kunnen garanderen: als Lammie moeite heeft met Tinus dan krijgt Bets daar lucht van en is het via Hermine zó in de directievleugel. En als Balie-Bertus Erdal beschuldigt van laster dan heeft Mo de hele lasserij in no-time gemobiliseerd om iedereen te overtuigen van de goede trouw van zijn partner. Compleet met discrete spandoeken in de hal. Iedereen die zich in werktijd in mijn slaaphok vervoegt wordt direct gemist en bij het inleveren van de urenbrief eraan herinnerd om het consult, omkleed met redenen, te verantwoorden. We gaan hier namelijk geen kostbare kwartiertjes zitten te verbeuzelen. Mocht ik in verzet willen treden dan zijn er talloze regels en bezwaren, waaronder de immer dreigende openbaarheid die ik dan ook nog eens zélf heb opgezocht.
Mijn oplossing is complete deformalisering. Ik houd géén spreekuur maar ouwehoer maar wat raak. Ik wil geen kantoor (of slaaphok) maar wijk uit naar een stil hoekje van de kantine als Bets de koffie van gisteren eindelijk heeft weggegooid of naar de ruïne van het fietsenhok als ik wil roken. Ik wil geen geregelde werktijden. Ik werk als dat zo uitkomt en verantwoord niks meer, noch verwacht ik dat van anderen. Geen functiebeschrijving, geen lijstje met verantwoordelijkheden en plichten, geen urenbriefjes en geen beoordelingsgesprekken. Het is niet te bevatten hoe het zo ver heeft kunnen komen dat wij op papier zo’n beetje het veiligste, gezondste en gezelligste bedrijf van Nederland zijn terwijl onze directie hiernaast elkaar de hersens inslaat en alles laat vallen dat niet direct tot winst leidt.
Tot vlák onder de directie wordt oever- en zinloos overlegd, genotuleerd en georganiseerd terwijl niemand het gevoel heeft dat dat bijdraagt aan ons geluk en zelfs niet aan de productiviteit. Wij verherbouwen vakantieverblijven op een manier die het daglicht niet verdraagt maar zijn nog steeds gecertificeerd voor alles. Er moet eens wat nuchterder worden opgetreden. Erdal en Mo, gewend aan nachtelijke arbeid, blijken te porren voor enige ludieke daadkracht. Het wordt tijd om weer ‘ns wat te lachen: vannacht worden de peperdure neonletters op ons pand opnieuw gerangschikt: Scheurwater & Gortworst wordt Gortwater & Scheurworst. Dat zal ze leren.
Tot volgende maand!
De biechteling wordt daardoor niet meteen geslagen met Covid-19, zelfs niet als zijn of haar zonde dat zou rechtvaardigen. Bovenal blijft hij nu gevrijwaard van de slechte adem van onze weleerwaarde heer. Ik dwaal nu reeds af. Onze priester heeft zeeën van tijd, loopt over van begrip en weet alles van ongewenste omgangsvormen. Als veiligheidskundige kun je sparren met Jan en alleman. Als vertrouwenspersoon niet. Dus als Marije van de OR mij vertelt over bepaalde plastic artikelen die ze in haar postvakje vindt of de stagiaire komt klagen over de oude Carolus die zijn pruim tijdens de lunch expres midden op tafel legt dan mag ik dat met niemand delen. Behalve als het strafbaar is, maar dat betekent dat ik het hele wetboek van strafrecht moet doorgronden. Dan mag ik een beetje doorverwijzen, wat meestal niks uithaalt en veel gezeur en facturen oplevert. Heel veel dingen regelen zichzelf. Vooral als je géén vertrouwenspersoon aanstelt, maar daarvoor is het te laat. Soms zijn er adviseurs die even aan mijn aandacht ontsnappen en denken de wereld een dienst te moeten bewijzen. Of overijverige managers die zelf nergens de vingers aan willen branden. De directie van Ons Bedrijf brandt zich al jaren nergens aan.
In de directievleugel, een pompeuze benaming voor de uit gipsplaten en gebruikte systeemelementen vervaardigde rij vertrekken aan de voorzijde van ons pand, is de pleuris uitgebroken. Niet over essentiële zaken zoals de handhaving van een veilig en gezond werkmilieu (want dat lijkt een gepasseerd station) maar over de naam van Ons Bedrijf. Scheurwater en Gortworst zitten elkaar in de haren over de naam van de rechtsopvolger van Ons Bedrijf, die volgens Gortworst van meet af aan Gortworst & Scheurwater had moeten zijn, omdat Gortworst beweert een grotere bijdrage te leveren dan Scheurwater, alleen al door zijn inbreng in de nagenoeg failliete boel die Scheurwater had doen ontstaan. De begin dit jaar nog gezworen vrienden zitten elkaar inmiddels flink in de haren.
Als vertrouwenspersoon hoef ik niet te rekenen op klandizie van onze directie. Ik zit daar ook bepaald niet op te wachten, want één woord verkeerd en Flip staat op de keien. De bovenlagen in een organisatie lossen hun probleempjes graag zelf op en zullen zeker niet terugvallen op een of andere onderknuppel in hun eigen toko die ze zélf in het zadel hebben gezet. Wij vertrouwenspersonen zeggen het er zelden bij, maar we zijn er vooral voor de organisatorische basislaag waar – geheel ten onrechte – weinig vertrouwen in wordt gesteld. De werkvloer. De Mo’s, de Tinussen en de Lammies die verondersteld worden ten onder te gaan aan pesten, discriminatie, venijnige onderlinge hetzes en incontinentieproblemen (zaken die de vertrouwenspersoon natuurlijk in een oogwenk oplost). Althans, zo is het beeld in onze geformaliseerde wereld.
Onze nu tweekoppige directie heeft een zeer beperkt beeld van wat ongewenst en/of grensoverschrijdend gedrag zou zijn. Scheurwater en Gortworst hebben de maximale opbrengst in harde euro’s als allesbeheersend principe. Daarbij loopt werkvolk vooral in de weg, om niet te spreken van alle secondaire en tertiaire diensten eromheen (behalve de debiteurenadministratie). Werk moet geheel zonder gezeik sneller dan het licht worden uitgevoerd, terstond gevolgd door een factuur aan onze arme cliënt. Eentje waarop niets maar dan ook niets ontbreekt. Als er érgens iemand een doosje draadnagels heeft verbruikt of een visitekaartje heeft afgegeven dan moet dat worden verantwoord. Of er ook nog een beetje in harmonie wordt samengewerkt kan S&G zogezegd geen reet schelen. Dat de werkgever (zie Arbowet) bescherming dient te bieden tegen ongewenst gedrag is ronduit hinderlijk en – zoals het bij Ons Bedrijf gaat – onmogelijk.
De directie van S&G heeft geen boodschap aan agressie, verbaal en fysiek geweld, intimidatie en andere ongemakken. Bovendien bestaat zulks al helemaal niet in de directievleugel, alleen op die onhandige werkvloer. Ik doe intussen even de deur dicht, want het gebulder van Scheurwater zit mijn concentratie danig in de weg. Gortworsts astmatische gepiep wordt aanmerkelijk beter gedempt door onze gipswanden. Hermine, de nieuwe personal assistant van Gortworst, brengt de afwas maar eens naar de kantine, waar ze ongetwijfeld Bets bereid zal vinden om bij te teuten. Wat ik zeg: de werkvloer redt zich vanzelf. Hoe minder je doet, hoe beter het marcheert. S&G werkt daarbij geheel conform de wet: we hebben een preventiemedewerker, een pak papier dat RI&E heet, een OR, een contract met een arbodienst en een VG-interim-M-coördinator annex vertrouwenspersoon genaamd Flip, dus wat willen we nog meer? Als vertrouwenspersoon functioneer ik autonoom en – zoals dat heet – zonder last of ruggenspraak (behalve als Scheurwater zich er in het voorbijgaan even stevig tegenaan bemoeit; iets waar hij sterk de neiging toe heeft). Ik betracht geheimhouding en leg één keer per jaar verantwoording af, helaas aan Scheurwater. Ons Bedrijf is te klein om geheimhouding te kunnen garanderen: als Lammie moeite heeft met Tinus dan krijgt Bets daar lucht van en is het via Hermine zó in de directievleugel. En als Balie-Bertus Erdal beschuldigt van laster dan heeft Mo de hele lasserij in no-time gemobiliseerd om iedereen te overtuigen van de goede trouw van zijn partner. Compleet met discrete spandoeken in de hal. Iedereen die zich in werktijd in mijn slaaphok vervoegt wordt direct gemist en bij het inleveren van de urenbrief eraan herinnerd om het consult, omkleed met redenen, te verantwoorden. We gaan hier namelijk geen kostbare kwartiertjes zitten te verbeuzelen. Mocht ik in verzet willen treden dan zijn er talloze regels en bezwaren, waaronder de immer dreigende openbaarheid die ik dan ook nog eens zélf heb opgezocht.
Mijn oplossing is complete deformalisering. Ik houd géén spreekuur maar ouwehoer maar wat raak. Ik wil geen kantoor (of slaaphok) maar wijk uit naar een stil hoekje van de kantine als Bets de koffie van gisteren eindelijk heeft weggegooid of naar de ruïne van het fietsenhok als ik wil roken. Ik wil geen geregelde werktijden. Ik werk als dat zo uitkomt en verantwoord niks meer, noch verwacht ik dat van anderen. Geen functiebeschrijving, geen lijstje met verantwoordelijkheden en plichten, geen urenbriefjes en geen beoordelingsgesprekken. Het is niet te bevatten hoe het zo ver heeft kunnen komen dat wij op papier zo’n beetje het veiligste, gezondste en gezelligste bedrijf van Nederland zijn terwijl onze directie hiernaast elkaar de hersens inslaat en alles laat vallen dat niet direct tot winst leidt.
Tot vlák onder de directie wordt oever- en zinloos overlegd, genotuleerd en georganiseerd terwijl niemand het gevoel heeft dat dat bijdraagt aan ons geluk en zelfs niet aan de productiviteit. Wij verherbouwen vakantieverblijven op een manier die het daglicht niet verdraagt maar zijn nog steeds gecertificeerd voor alles. Er moet eens wat nuchterder worden opgetreden. Erdal en Mo, gewend aan nachtelijke arbeid, blijken te porren voor enige ludieke daadkracht. Het wordt tijd om weer ‘ns wat te lachen: vannacht worden de peperdure neonletters op ons pand opnieuw gerangschikt: Scheurwater & Gortworst wordt Gortwater & Scheurworst. Dat zal ze leren.
