Beroepsprofiel 'Veiligheidskundigen zijn generalisten'

In juli is het 'lang verwachte' definitieve concept van het "Beroepsprofiel veiligheidskundige" gepubliceerd. Het beroepsprofiel is momenteel onderwerp van discussie in het kader van de certificeringsregeling voor de hogere veiligheidskundige (HVK). Ronald Meijer gaat in een interessant artikel in Safety! in op de ontwikkeling van het profiel, dat volgens hem 'zijn doel voorbijschiet'.

Tijdens ieder voorstelrondje bij de introductie van een veiligheidskundige opleiding benoemen de cursisten hun functie. Daarbij komen regelmatig begrippen als 'SHE', 'SHEQ', 'KAM' of 'QA-ESH' voorbij. De individuele hoofdletters kunnen overigens ook in andere volgorde voorkomen. Voor ingewijden is het waarschijnlijk duidelijk wat met deze begrippen wordt bedoeld.

Opmerkelijk is dat de functie-aanduiding 'veiligheidskundige' weinig voorbijkomt tijdens het voorstelrondje. Daaruit valt te concluderen dat het kennelijk geen populair beroep, of op z’n minst geen populaire functiebenaming, is. Merkwaardig genoeg is de gemeenschappelijke factor van alle aanwezigen dat ze voor een (middelbare of hogere) veiligheidskundige opleiding hebben gekozen. Tijdens de introductie voeren we een verkenning uit op het veiligheidskundige beroep. We leiden dit in door te stellen dat:

• Een veiligheidskundige kennelijk 'kundig' is.
• Dat de kundigheid 'veiligheid' betreft.

Het begrip 'kundig' vertaalt iedereen na enig nadenken met kennis, vaardigheden of competenties. Over het algemeen leidt dit tot weinig discussie. Voor het begrip 'veiligheid' geldt het tegenovergestelde: dit leidt vaak tot felle en langdurige discussies. Uiteindelijk luidt de gezamenlijke conclusie dat veiligheid een te breed begrip is en dat er daarom context nodig is om te duiden waar het om gaat. Is kundig zijn in veiligheid  onmogelijk?

Volgens het NVVK beroepsprofiel is de kern van het beroep:
"Veiligheidskundigen dragen bij aan een betere prestatie van de organisatie en overheid door het beheersen van risico’s op het gebied van veiligheid, voor (individuele) medewerkers, klanten/bezoekers, de organisatie en de omgeving van de organisatie en/of maatschappij."
Een zeer ruime omschrijving waar de context ook niet veel duidelijker van wordt.

Specialist of generalist?
Kennelijk is het erg lastig een doeltreffend beroepsprofiel voor de veiligheidskundige te maken. Aan deze conclusie valt niet te ontkomen als aan een periode van twintig jaar wikken en wegen een einde komt met
de publicatie van het definitief concept van het Beroepsprofiel veiligheidskundige. In het Rapport functieprofiel veiligheidskundige uit 2007 is onder andere de vraag aan de orde geweest wat de veiligheidskundige nu eigenlijk is; is het een specialist of een generalist?
De vraag is beantwoord door aan te geven dat iemand een specialist is op zijn eigen vakgebied en tevens een generalist is op de aanpalende vakgebieden. De veiligheidskundige dient dus kennis en inzicht te hebben op het deskundigheidsgebied van de andere arbodeskundigen. Maar de werkelijkheid is nog complexer. Want er zijn immers ook raakvlakken met andere veiligheidsdomeinen zoals machineveiligheid, brandveiligheid, elektrische veiligheid en procesveiligheid. Ergonomie is voor vrijwel alle veiligheidskundigen van belang. Daarnaast zijn veel veiligheidskundigen min of meer betrokken bij milieuzorg.
De diverse disciplines en aandachtsgebieden waaraan arbeidsveiligheid raakt zijn voor veel veiligheidskundigen in de dagelijkse praktijk belangrijker dan de samenhang tussen de verschillende arbodisciplines. De veiligheidskundige is dus een echte generalist; hij/zij dient van veel dingen een beetje te weten. Maar tegelijkertijd is de veiligheidskundige uiteraard een specialist in arbeidsveiligheid.
Definitief concept lijkt voorlopig de juiste term voor het gepubliceerde beroepsprofiel.

Bronnen: NVVK en Copla