Aanpak grensoverschrijdend gedrag in Tweede Kamer onvoldoende

Onderzoekers van de Universiteit Utrecht hebben in opdracht van de Voorzitter en Griffier de sociale veiligheid in de Tweede Kamer onderzocht. In het eindrapport Kracht zonder Tegenkracht concluderen zij dat de sociale veiligheid van ambtenaren, fractiemedewerkers en Kamerleden nog niet goed is gewaarborgd.

Lees het complete onderzoek Kracht zonder Tegenkracht

Ruim een derde van de Kamerleden en medewerkers in het Kamergebouw die meededen aan het onderzoek, heeft last van roddelen, pesten, discriminatie of ander grensoverschrijdend gedrag door andere mensen in de Kamer. De onderzoekers spreken van 'een grote minderheid'.
Volgens hen wijst dit erop dat het meer is dan een reeks incidenten. 'Het onderzoek wijst op dieperliggende patronen en mechanismen die concrete en aanhoudende risico's vormen. Onder meer de ongelijke machtsverhoudingen, politieke belangen, een gesloten cultuur, sterk gevoelde loyaliteiten en de druk die Kamerbewoners ervaren, spelen daarin een belangrijke rol.'

Sabotage en schreeuwen

Deelnemers aan het onderzoek zeggen onder meer dat ze zijn geconfronteerd met kleinerende opmerkingen, zwartmaken, discriminatie, sabotage, pesten, schelden en schreeuwen. Ook druk om iets te doen dat tegen de regels ingaat of niet integer is komt voor, net als bedreiging en (seksuele) intimidatie.
Aan het onderzoek hebben 428 ambtenaren, 173 fractiemedewerkers en 38 Kamerleden meegedaan. De meest genoemde bron van grensoverschrijdend gedrag was de ambtelijke leiding. Ruim een kwart wordt aan hoge ambtenaren toegeschreven, terwijl ze maar 4 procent van het personeelsbestand uitmaken.
Kamerleden worden door de deelnemers ook in ruim een kwart van de gevallen als dader genoemd. Zij maken 9 procent uit van de mensen die werken in de Kamer.

Angst voor negatieve gevolgen

Uit het onderzoek blijkt ook dat zowel de sociale veiligheid van melders als die van beklaagden onvoldoende is geborgd. 'Er lijkt een zekere terughoudendheid te zijn (...) om grensoverschrijdend gedrag te melden, en angst voor negatieve gevolgen of een gebrek aan vertrouwen in meldkanalen speelt daarin mee', aldus het rapport.
Volgens de onderzoekers schiet het beleid rond ongewenste omgangsvormen tekort. 'Onder meer doordat het onvoldoende breed en zichtbaar gedragen en voorgeleefd wordt door presidium en andere Kamerleden, en de ambtelijk leidinggevenden.' Het presidium is de dagelijkse leiding van de Kamer, met voorzitter Bergkamp aan het hoofd.

Doorbreek de dynamiek

De onderzoekers doen twintig aanbevelingen die gericht zijn op verbetering van de sociale veiligheid in de Tweede Kamer. Ze doen daarbij ook een moreel appèl aan iedereen die een deel uitmaakt van de omgeving waarin Kamerbewoners hun werk doen. De media, politieke partijen, en ook burgers. Het onderzoek laat zien dat risico’s voor de sociale veiligheid in de Tweede Kamer niet in een vacuüm ontstaan. Ze komen deels voort uit een ingewikkelde maatschappelijke dynamiek die we met zijn allen in stand houden: door bijvoorbeeld de verwachtingen die we van politici hebben en de manier waarop we onze kritiek op de politiek uiten.

Bronnen: NOS, NU.nl en Universiteit Utrecht