Ergens in Rotterdam woont een man in een flat. Deze man houdt van sambal, maar omdat geen enkele normaal verkrijgbare sambal hem heet genoeg is, produceert hij het zelf. In een pannetje op een gasje, zo stel ik me voor. De geheime ingrediënten bewaart hij in het keukenkastje, al dan niet voorzien van gevarenpictogrammen. Deze man haalde het nieuws op Radio 2, omdat brandweer en ambulancediensten uitrukten nadat medebewoners onwel waren geraakt door dampen in de flat. Bij nader inzien bleken die aan zijn pannetje te zijn ontsnapt.

Opmerkelijk, zo vond ook nieuwslezer Matijn Nijhuis. Er ontstond tijdens het nieuwsitem een licht lacherig minidebat, toegelaten door de zendercoördinator omdat het nieuws daar blijkbaar levendiger van wordt. Levendiger wel, net als van de pingel die er op de achtergrond doorheen wordt gespeeld. Lekker rustig ook, en vooral toe te juichen op een ‘ouderenzender’ waar de doelgroep niet zelden lijdt aan hardhorendheid, tinnitus en weelderig oorhaar. Presentator Bart Arens (nog geen oorhaar) vroeg Matijn hoe de sambaldampen dan vanuit ’s mans keuken in de andere flatwoningen terechtkwamen. "Via het centrale afzuigsysteem", luidde het (voor Matijn) blijkbaar vanzelfsprekende antwoord. Bart, niet tevreden, meende dat afzuigen iets anders was dan rondpompen. Gassen, van wat voor aard ook, dienden te worden áfgezogen. Nu is afzuigen normaliter gedefinieerd vanuit het perspectief van de lozer, helemáál in Rotterdam. Dat was dik in orde, want de gifmenger met sambaldoel had zelf nergens last van.

Bij de betreffende woningbouwvereniging wordt blijkbaar effectief afgezogen maar de afgassen worden rücksichtslos uitgestort waar het maar uitkomt. Mits in de onzichtbare krochten van het buizensysteem voldoende vermengd met toiletgeuren en andere ongerechtigheden is er niets aan de hand. Meestal kom je wel onder de wettelijke grenswaarden per component en lijkt het mengsel precies op de frisse Rotterdamse buitenlucht. Die slimme overweging wordt trouwens nog veel doelbewuster toegepast bij de ‘verwerking’ van gifgrond, chemisch afval in zware stookolie en het bijpompen van lucht in uitlaten van zekere Amerikaanse automobielen. Alles is relatief toch?

Enfin, terug naar de sambal: Bart was niet tevreden met slechts het benoemen van de route die de giftige gassen volgens Martijn hadden gevolgd. “Hoe dan? Een afzuigsysteem zuigt toch áf?” Ja, maar de betreffende sambaldampen waren zéér vluchtig  en zouden dan gaan ‘rondzingen’ in het buizensysteem. Gewéldige verklaring. Diffusie bestaat, en die volgt de Wet van Fick. Als die diffusiesnelheid hoger is dan de luchtbeweging in de kanalen (volgens Fick is een diffusiesnelheid van een millimeter per seconde al heel veel), dan staat er op het dak wel een erg zielig ventilatortje aan te trekken. Of de flat heeft te maken met gigantische turbulenties en atmosferische drukverschillen waar niet alleen sambaldampen last van hebben, maar waardoor ook pannen, bestek en af en toe meubelstukken en huisdieren spontaan van appartement wisselen. Daarvan was in de sambalflat geen sprake.

De verklaring van Flip: de sambalman heeft op het gemeenschappelijk sambaldampafzuigkanaal geen passieve afzuigkap hangen, maar eentje met een krachtige motor, wellicht zelf aangebracht na een eerder incident in eigen keuken. Of om, zonder klachten van de familie, zijn Javaanse Jongens te kunnen roken.

Het advies van Flip: verplaats die sambalstraalmotor naar het dak, plaats sambaldampantiterugslagkleppen of bereid de sambal op de Maasvlakte en let op de windrichting.
Veilige voortzetting!

Flip de Reede