Speels omlijst VCA-congres ‘Samen Sterk Voor Veilig Werk’

Op 20 juni 2018 vond het congres over de vernieuwde VCA-checklist (2017/06) plaats in DeFabrique te Utrecht. De organisator van dit gratis toegankelijke evenement, de Stichting Samenwerken Voor Veiligheid (SSVV), eigenaar van het VCA-systeem, bracht niet alleen de praktische wijzigingen in de vernieuwde Checklist onder de aandacht van de circa 150 aanwezige gasten, maar gaf ook blijk van bredere aandacht voor veiligheidscultuur. Samen Sterk voor Veilig WerkIn speelse setting werden de bezoekers onthaald op plenaire sessies en twee deelsessies naar keuze. Via een WiFi-gekoppelde app konden alle deelnemers tijdens de congresonderdelen in de 'perserij' (grote zaal) deelnemen aan de live-discussie over verschillende VCA-gerelateerde stellingen, een mooi stukje techniek dat uitstekend functioneerde.Wat is uw functie

Inhoudelijke aanpassingen VCA
Na een lange aanloop werd in april 2018 met enig tromgeroffel de VCA-checklist 2017/06 gepresenteerd als vervanger van de tien jaar oude versie 2008/5.1. Terug naar de basis, praktijkgerichter en toegankelijker, meer aandacht voor gedrag, cultuur en ketenverantwoordelijkheid, Nederland en België identiek en voorbereid op de internationale markt. Het enige onderwerp waar het private VGM-certificeringssysteem gas terugnam was het milieu en het afvalbeheer. Die zaken hebben geen apart hoofdstuk meer. Het moet veiligheidskundigen deugd doen dat minstens één keer per certificatieperiode (3 jaar) de inzet van een externe deskundige (MVK of HVK) moet worden aangetoond als de eigen VGM-functionaris slechts een VCA-VOL-diploma heeft. De oude eis was dat er een contract moest zijn afgesloten. In de praktijk zullen VCA-gecertificeerde bedrijven deze professional inzetten bij het maken van hun RI&E, bij incidentenonderzoek of bij andere vraagstukken die veiligheidskundige expertise vergen. Hannelie PleijTijdens een aparte deelsessie onder leiding van Hannelie Pleij, Senior Adviseur Veiligheid bij Arbo Support, werd toelichting gegeven op de voornaamste wijzigingen. Zij werd ondersteund door Ton Minnaard van BAM Infra en Alfons Buijs, Technisch directeur van de SSVV.

VGM-risicobeheer
In hoofdstuk 2 van de Checklist, over VGM-risicobeheer, wordt de oude functie-RI&E vervangen door de bedrijfs-RI&E. Dat wordt door betrokkenen overigens niet gezien als een administratieve lastenverlichting, omdat voor alle risicovolle taken een TRA dient te zijn gemaakt (die niet ouder mag zijn dan een jaar!). De relatie met de RI&E moet zijn aangegeven en bovendien moet er aantoonbare controle zijn op het uitvoeren van de LMRA’s op de werkvloer. Bedrijven kunnen die controle bijvoorbeeld uitvoeren tijdens inspectierondes, in toolboxmeetings of op een andere manier (apps, toezicht of andere methoden, ter invulling aan het bedrijf, maar toetsbaar door de auditor).

Opleiding, voorlichting en instructie
Uiteraard zijn de minimumeisen voor opleiding nog steeds B-VCA voor operationele werknemers en VCA-VOL voor leidinggevenden. Er woeden nog immer discussies over de volgens velen te lange geldigheidstermijn van het VCA-persoonscertificaat. PlenairAlfons Buijs meldde naar aanleiding van een vraag dat er pilots gaande zijn met een herhalingsfrequentie van drie jaar en branchespecifiekere invulling van de B-VCA herhalingstrainingen, wat niet wil zeggen dat er al besloten zou zijn tot ingrijpende veranderingen. Bij dit onderwerp spelen grote ‘marktbelangen’.
De procedures voor het bijhouden van het veiligheidspaspoort, in deze digitale tijd toch een wat ouderwets systeem, zijn niet langer verplicht. Daarvoor in de plaats zijn er het Centraal DiplomaRegister (CDR) en aanvullende regels voor opleidingen die daarin niet zijn opgenomen. Van buitenlandse kwalificaties moet de gelijkwaardigheid aan Nederlandse diploma’s en certificaten worden aangetoond. De website van SSVV biedt nadere informatie. Bij taalbelemmeringen, een lastig fenomeen in de internationaliserende arbeidsmarkt, moet een bedrijf zorgen voor een communicatieplan waarmee mogelijke risico’s van gebrekkige communicatie worden afgedekt.

VGM-bewustzijn
Na enige tijd afwezig te zijn geweest bij VCA*-gecertificeerde bedrijven, is de toolboxverplichting terug. De minimaal vereiste frequentie is nu vier maal per jaar (voor VCA** 10 x, respectievelijk VCA-P 12 x per jaar). Toolboxmeetings zijn geen eenrichtingsverkeer: ze behoeven inbreng van de deelnemers. De nieuwe checklist stelt dat die inbreng ook moet worden aangetoond. Bedrijven moeten VGM-gedrag en VGM-bewustzijn stimuleren. Hoe ze dat doen mogen ze zelf invullen. Pleij benadrukt dat het geen passief observatieprogramma betreft. Het gaat erom dat bedrijven initiatieven laten zien.

VGM-Projectplan
Specifiek voor VCA** en VCA-P geldt het VGM-projectplan als verplichting. Dat is niet nieuw. Wel nieuw is dat dat projectplan goed moet aansluiten bij de risicobeheersing en niet ouder mag zijn dan een jaar. Een project-V&G-functionaris is niet langer verplicht.

VGM-inspecties
Veel bedrijven laten trouw de periodieke rondes lopen door de operationeel leidinggevenden, gewapend met een checklist. Dat levert vaak nogal blanke lijsten op, afgezien van de O.K.-vinkjes. Het is de bedoeling dat ook positieve waarnemingen worden gerapporteerd, wat meteen de mogelijkheid biedt om eens een compliment uit te delen, direct of bij latere bespreking. Medewerkers mogen worden betrokken bij werkplekinspecties, maar het is niet de bedoeling dat ze die taak en de verantwoordelijkheid voor het bijbehorend actieplan geheel van de leidinggevende overnemen.
Ton Jeen en Jeroen Terlingen
Inkoop van diensten
Gecertificeerde bedrijven moeten (veiligheids)prestaties van hun onderaannemers en zzp’ers beoordelen en daarop selecteren, zoals ook ISO 9001 al verlangt. Uit een opmerking van een toehoorder blijkt dat deze zich zorgen maakt over toenemend documentenverkeer (de ‘caroussel van papier’) van vooral zzp’er naar opdrachtgever. Er zijn zelfs zzp’ers die een eigen RI&E hebben. Volgens Pleij gaat het vooral om de selectie en beoordeling van niet-VCA-gecertificeerde onderaannemers.

Melding, registratie en onderzoek van VGM-incidenten en andere wijzigingen
Ook VCA*-gecertificeerde bedrijven moeten nu incidenten registreren en onderzoeken. Het besluit om een incident al dan niet te onderzoeken moet afhankelijk zijn van de potentiële ernst van de gebeurtenis. VCA heeft met de nieuwe Checklist meer oog voor de rol en het ketenonderscheid tussen VCA* en VCA**-bedrijven. Aan auditors worden hogere opleidingseisen gesteld, wat in België al langer het geval was. De audits zelf zullen zich meer op de werklocaties gaan afspelen dan op kantoor (zie Herman van Nispen tot Pannerden: met de ijsbreker op audit voor een interview over dit onderwerp).

Algemene indruk DeVeiligheidskundige
Dagvoorzitter Joost HoebinkDe SSVV-VCA-congressen zijn in het verleden al mooie netwerkmomenten geweest voor een harde kern van trouwe bezoekers, maar kenmerkten zich niet door een ongedwongen sfeer. Het was allemaal nogal formeel. Wat dat betreft lijkt er een fris windje te zijn opgestoken, zeker waar het de aankleding en de stemming onder de aanwezigen betreft. De nieuwe ‘oude’ fabriekslocatie in Utrecht draagt daar flink aan bij, net als een vrij groot aantal bezoekers die zich voor het eerst hadden aangemeld. De niet-te-censureren interactieve app maakte direct duidelijk waar schoenen wrongen, wat ‘men’ vond en wat er volgens alle deelnemers goed en minder goed was. De opbrengst is zeker groter dan van de oude papieren evaluatieformulieren, hoewel de SSVV ook een online evaluatie doet.

Bergbeklimmer Melvin RedekerDe zeer vlot van de tongriem gesneden dagvoorzitter Joost Hoebink heeft zijn best gedaan, en ook de deelsessies en andere ‘aankleding’ deden het goed. Ook bijdragen van avonturier Melvin Redeker en militair helikopterpiloot Niels Potters hebben het begrip van het onderwerp veilig werken vergroot. En zelfs als je dat niet vindt, bijvoorbeeld omdat bergbeklimmers het gevaar zelf opzoeken en er in de verste verte geen sprake is van een arbeidsrelatie (‘Het geheim van een veilige expeditie’) of dat de communicatie in de militaire luchtvaart wel heel ver af staat van de normale gesprekken op de werkvloer (Van helikoptercockpit naar werkplaats), dan was het altijd nog vermakelijk. Tijdens Potters’ leerzame workshop over crew communication, situational awareness en nog meer militaire anglicismen, moest toch af en toe het gevoel worden onderdrukt dat al die wat monomaan doelgerichte defensiecommunicatie op een gezellige werkvloer juist tot ongevallen kan leiden. Bijvoorbeeld omdat de collega’s elkaar de hersens inslaan vanwege de protocollaire commando’s. Toegegeven, we praten af en toe compleet langs elkaar heen in dubbelzinnige kromspraak. Laten we ons dat in elk geval realiseren als we een risicovol klusje doeHelicopterpiloot Niels Pottersn. Een van de bezoekers merkte op dat positief communiceren (bedoeld werd niet-in-ontkenningen-formuleren) in korte en heldere boodschappen, met verificatie, niet altijd gewenst is. Soms is een wat wolliger en bloemrijker taalgebruik juist goed om een harde boodschap aardig te brengen en zo het gesprek open te houden en uiteindelijk het wederzijds begrip te vergroten (met dank aan Gerard Zwetsloot). Het gaat er namelijk niet altijd om dat je de vijand zo efficiënt mogelijk vernietigt.

De SSVV kan terugkijken op een geslaagde ochtend, vanaf het prima gezamenlijk ontbijt om 08.00 tot de sluiting om 13.00 uur. DeFabrique is een prima centraal gelegen locatie met goede catering en uitstekende bereikbaarheid en parkeervoorzieningen.




Veilig naar huis
Home
Cookies zijn essentieel voor een goede werking van deveiligheidskundige.nl. Door op oké te klikken geeft u toestemming voor het gebruik van cookies op deze website.
Oké Niet oké